Trenak Express » hiztegia http://www.trenak.com Tue, 07 Feb 2012 17:32:20 +0000 en hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.3.1 Burdinbide ikus-hiztegia: Itsaspena http://www.trenak.com/2010/11/03/burdinbide-ikus-hiztegia-itsaspena/ http://www.trenak.com/2010/11/03/burdinbide-ikus-hiztegia-itsaspena/#comments Tue, 02 Nov 2010 23:00:26 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=5235  

Itsaspena

 Adherencia

 Adherence

 

Bi azalen arteko mugimenduan, bata bestaren gainetik lekualdatzean, sortzen den erresistentzia da itsaspena. Burdinbide munduan itsaspen horrek ahalbidetzen du gurpila biratzea laban egin beharrean bultzatzen dionean. Gero eta erresistentzia hori handiagoa izatean orduan eta handiagoa izango da itsaspena eta alderantziz.
Azalen arteko itsaspena gutxitzen da egoera batzuetan, adibidez ura edo izotza denean errailen gainean. Egoera hori gainditzeko erabiliko dugu zeozer. Goiko irudian ikus dezakegunez traktoreak izaten diren gurpilen aurrean ikusten ditugu tutu estu batzuk. Horietatik botatzen da harea itsaspena hobetzeko. Lokomotoraren pisua ere balditzatzen da itsaspena. Gero eta pisu handiagoa orduan eta itsaspena hobekiagoa. 
Hala eta guztiz ere, batzuetan ezin da lortzen behar dugun trakzio egokia eta kanpoko laguntza behar izango dugu gurpilak errailen gainetik ibiltzeko irristadak eta atzerakadak sahiesteko. Ezberdineko kremailera motak izango dira laguntzak ohikoenak. Baina kremailera ez bada ere gauza behar dugun trakzioa emateko beste ibilgailu modu bat bilatu behar izango dugu: funikularra/teleferikoa.
 
Burdinbide mundua bereiziko dugu Itsaspen trakzioan kremailera barik doana eta kremailera trakzioa engranaje hau behar izango dugunean errailen gainean ibiltzeko. Ohikoa da tren bera batzuetan modu batean eta beste batzuetan bestean ibiltzea.
Ikusi ere:

Trakzioa burdinbidean.

Kremailera burdinbidea.

 

]]> http://www.trenak.com/2010/11/03/burdinbide-ikus-hiztegia-itsaspena/feed/ 0 Burdinbide ikus-hiztegia: Lurrun lokomotora. Galdara. http://www.trenak.com/2010/07/27/burdinbide-ikus-hiztegia-galdara/ http://www.trenak.com/2010/07/27/burdinbide-ikus-hiztegia-galdara/#comments Mon, 26 Jul 2010 23:00:44 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=5028  

Galdara

 Caldera
Boiler
Lurrun lokomotoraren zatia da Galdara. Galdaran sortzen dugu lurruna geroago motorrak mugitzeko. Hiru zati handi bereiz ditzakegu galdaran: 1 zenbakiarekin adierazi du su kutxa non ikatza (edo fuela) erretzen dugun gasak sortuz  zeinekin berotuko dugu ura galdaran (bi zenbakiarekin adierazita). Galdaran bertan sortzen dugu ur lurruna gero motorrei bidaltzeko. Behin motorrak lurrun horiek erabilita botatzen ditu ke kutxara 3 zenbakiz adierazita.

Hiru zati handi hauetan beste konponbide batzuk badira geroago aztertuko ditugunak.
Argazki honetan, Madrileko Deliciaseko burdinbide museoan aterata, hiru zatiak ikus ditzakegu.
Hemen su kutxa ikusten dugu. Eskuineko argazkian ikus daiteke tutuak, nondik gasak pasatzen diren. Galderaren zati honetan ikus daiteke ere parriladura, hautsontzia, eta abar. Gas hauek dira ura berotzen direnak. Beroketa hau zilindrikoa den bolumenean geratzen da. Sorturiko lurruna galdararen goiko aldean metatzen da eta handik (domo-tik) hartzen da lurruna erreguladorea erabiliz eta gorri tutu hortik banatzen motorren eta beste mekanismoen artean.
Argazki honetan ikusten da galdara. Ikusten ditugu tutuak eta tutuen barruan beste tutu txikiak (gorriz margoztuta). Tutu gorriek barruan lurruna ibiltzen da tutu urdinaren barruan doan gasak gehiago berotzeko eta lurrun gehiago sortzeko. Gune honetan ikusiko ditugu ere injektoreak. Injektoreak ura sartzeko galdaran gailuak dira.
Behin lurruna motorretara bidalita eta bere lana eginda ke kutxara joaten dira. Han utzita aire korrontea sortzen da su kutxaren gasak erakartzen. Horrela errekuntza hobetzen da.

Era naturalean sortu ezin dugunean beste eratan lortzen dugu efektu hori, adibidez, haizagailua erabiliz.
 
]]> http://www.trenak.com/2010/07/27/burdinbide-ikus-hiztegia-galdara/feed/ 0 Burdinbide ikus-hiztegia: Lurrun lokomotora http://www.trenak.com/2010/05/20/burdinbide-ikus-hiztegia-lurrun-lokomotora/ http://www.trenak.com/2010/05/20/burdinbide-ikus-hiztegia-lurrun-lokomotora/#comments Wed, 19 May 2010 23:00:10 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=4763

Lurrun lokomotora

Locomotora a vapor steam ocomotive
ikusi dugu dagoeneko zer den lokomotora gure burdinbide ikus-hiztegia.
Lokomotora zer den jakinda eta lurrun lokomotoraz zehazten esan behar da ibilgailu bat dela, berez bultzatuta eta errail gainean modu bideratuta ibiltzen.Ibilgailu honen barruan ikus ditzekegu zati batzuk:
1. Indarraren sortze edo eraldatze iturburua. Lurrun lokomotoretan hau egiten da Galdaran, zeinek eraldatzen ditu ikatza eta ura lurrunez. 
2. motorra  Ibilgailu honetan motorra zilindro bat edo gehiago baino ez da. Lehen lortutako lurruna  sartzen da zilindroetan, hedatzen da eta hedapen horrek mugiarazten die zilindroei eta bielan erabiliz bidaltzen diete mugimendua gurpilei.
3. Errodajea.  Lokomotoretan errodajeak lehenengo zeregina du; lokomotora bera sostengatzea lokomotoraren pisua banatzen gurpil guztien artean.Bigarrenez gurpilek lortzen dute  beharrezko trakzioa errail gainetik ibili ahal izateko bai berez bai kremailera batez lagunduta.Hirugarrenez gurpil hauek prestatuta egon behar dira mugimendu bideraturako, burdinbide munduan aproposa.
Irudiak:
 Goiko irudiaren lokomotora: KilanZiom
Gainontzeko irudiak Alles über die Dampflok-en liburuarenak.
]]> http://www.trenak.com/2010/05/20/burdinbide-ikus-hiztegia-lurrun-lokomotora/feed/ 0 Burdinbide ikus-hiztegia: Trakzio anitza. http://www.trenak.com/2010/03/14/burdinbide-ikus-hiztegia-trakzio-anitza/ http://www.trenak.com/2010/03/14/burdinbide-ikus-hiztegia-trakzio-anitza/#comments Sun, 14 Mar 2010 07:53:40 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=3982  

Trakzio anizkoitza

 Tracción múltiple
Multiple heading
Trazkio anizkoitzean hartzen dute parte, trena bultzatzen, bi lokomotora baino gehiagok,  lokomotora bakoitza berez ibiltzen. Gauza bera automotoretan.

Adibide batzuk ditugu Trakzio anitzean.

Trakzio bikoitza arrunta. Kasu honetan bi lokomorak dira trenaren aurreko aldean trena bultzatzen.

Trakzio bikoitza atzekoz. Hemen ere bi lokomotorak dira baina bata trenaren aurreko aldean eta bestea atzeko aldean biak trena bultzatzen.

Trakzio bikoitza aurrean eta atzean. Hemen lau lokomotorek (trakzio laukoitza) parte hartzen dute trakzioan: bi trenaren aurrean izanda eta beste bi atzekaldean.

Hirukoitza, Laukoitza, bostkoitza, eta abar. Orokorrean trakzio n-koitza aurrean eta m-koitza atzean.

Automotoretan ere gauza bera gertatzen da.  Pentsa dezagun DMU-4ko batean. Hemen lau kotxe dira, hauetatik bik diesel motordunak. Normalean lehenengoa eta azkena, baina ez beti.

Automotoretan honako adierazpen ikusiko ditugu. Mk, M, A, Ak non k hitza “kabiduna” dela adierazten duen, M motorduna eta A kotxe-atoia. Beraz Mk-M-A-M-Mk kasuan bost kotxe dira eta lau motordunak, beraz trakzio laukoitza, edo trazkio bikoitza bai aurrekaldean baita atzekaldean ere.
Trazkio bikoitza arrunta.
Trazkio bikoitza elektrikoa. Trakzio bikoitza diesel.
Trazkio bikoitza atzekoz.
Trazkio hirukoitza atzekoz.
Trakzio laukoitza. Trazkio bikoitzeko automotora.Mk-R-R-Mk
]]> http://www.trenak.com/2010/03/14/burdinbide-ikus-hiztegia-trakzio-anitza/feed/ 0 Burdinbide ikus-hiztegia: zulo http://www.trenak.com/2009/12/18/burdinbide-ikus-hiztegia-zulo/ http://www.trenak.com/2009/12/18/burdinbide-ikus-hiztegia-zulo/#comments Fri, 18 Dec 2009 07:01:46 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=3692

Zulo

  foso
 Inspection pit

Lurzoruan egindako lubakia edo lur erauzketa behetik  lan egiteko da Zuloa.
Ikustatzeko izaten denean ikusketa zuloa izango da edo muntaiarako ba da muntaketa zuloa. Erabiltzen da baita ere zaborrak botatzeko, lurrun tren makinetan batez ere.
 
]]> http://www.trenak.com/2009/12/18/burdinbide-ikus-hiztegia-zulo/feed/ 0 Burdinbide ikus hiztegia: Burdinbide multzoak. http://www.trenak.com/2009/12/16/burdinbide-ikus-hiztegia-burdinbide-multzoak/ http://www.trenak.com/2009/12/16/burdinbide-ikus-hiztegia-burdinbide-multzoak/#comments Tue, 15 Dec 2009 22:00:05 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=3685

Burdinbide multzoa

  Playa de vías
 Shunting yard

“Burdinbide sorta” izenez adieraziko diegu zirkulaziorako eginak ez diren burdinbide multzo batzuei. Sailkapenarako, biltegiratzeko, eta a abar
Sortetan eta eskilaretan bana ditzakegu multzo hauek. Lehenengo kasuan burdinbideak mutur bietan lotzen dira burdinbide nagusiari. Mutur batetik baina ez da lotzen eskilara osatzen du.
Goiko irudian sailkapena sorta bat. Bai sortek, bai eskilarek aldaera asko dituzte izena propioa izaten: piramidea, diamantea, eskilara arrunta, konposatutako eskilara, zaitutako eskilara, eta abar. 
]]> http://www.trenak.com/2009/12/16/burdinbide-ikus-hiztegia-burdinbide-multzoak/feed/ 0 Burdinbide ikus-hiztegia: Plano makurtua http://www.trenak.com/2009/10/28/burdinbide-ikus-hiztegia-plano-makurtua/ http://www.trenak.com/2009/10/28/burdinbide-ikus-hiztegia-plano-makurtua/#comments Tue, 27 Oct 2009 22:00:31 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=3250

 

Plano makurtua

 Plano inclinado

incline


Funikularra(eko) aitzindaria da Plano makurtua zeinekin ezaugarri batzuk partekatzen dituen. Beraz definizio berbera eman diezaiogu.

Bi plano mota ditugu: Bata kableduna  dena. Hau funikularraren bezalakoa da. Bestea kate flotagarriena da eta telekabinak moduzkoa da.

Kable izeneko sisteman bi bagonetak joan-etorriko mugimenduak egiten dituzte, norantz kontrakoetan. Normalean merkantziak garraiatzen dituzte baina ba zen bidaiariak ere bidaltzen zituztenak.

Hasiera batean pisu astun batek nahikoa zen merkantziak igotzeko kontrapisu eginda. Gero, berriz, beste trazkio sistema ere asmatuak izan ziren.

Bestea kate flotagarriko planoa da. Hau erabiltzen zen lurrazala oso gora-beheratsua eta bihurguneduna zenean.

Sistema honetan bagonetak elkarrekin doaz soka edo kable batez loturik. Bagonetak
zirkuito batetik ibilten dira behin zamarekin, beste behin hutsik, edo lekuaren arabera zama bat edo beste eramaten.
Ikusi ere ¿Qué es un funicular? non plano makurtuei buruz hitz egiten dugun..
]]> http://www.trenak.com/2009/10/28/burdinbide-ikus-hiztegia-plano-makurtua/feed/ 0 Burdinbide ikus-hiztegia: Railbusa http://www.trenak.com/2009/08/27/burdinbide-ikus-hiztegia-railbusa/ http://www.trenak.com/2009/08/27/burdinbide-ikus-hiztegia-railbusa/#comments Wed, 26 Aug 2009 22:00:48 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=2819  

Railbusa

Railbus

Busrail

Railbusa, ferrobusa izenez ere ezagutua, tamaina txikiko automotore mota da. Irudiz autobusaren antzekoa da eta autobusarekin lehia egiten zuena.

 
 
CDR Railcar 20 Steve Flanders
CFV Autorail A80 Adrien Noirjean: Mulot Trainz
CDR Railcar 1 Ricky Sykes
FS 160 Littorina A01 Mauro Maratta
Railbus Rumour3
Automotor Zaragoza Josetxo Gurpegui
CSD Cdflm4 Milan Marek
]]> http://www.trenak.com/2009/08/27/burdinbide-ikus-hiztegia-railbusa/feed/ 0 Burdinbide ikus-hiztegia: Trenbidea http://www.trenak.com/2009/06/13/burdinbide-ikus-hiztegia-trenbidea/ http://www.trenak.com/2009/06/13/burdinbide-ikus-hiztegia-trenbidea/#comments Fri, 12 Jun 2009 22:00:44 +0000 gerok http://www.trenak.com/?p=2677  

Trenbidea

Vía

Track

Burdinbidea tren-ibilgailuak joaten direnetik bidea da.

Guztiz bideratua den mugimendu honek ez dauka inolako malgutasunik.

Burdinbidea errail batez (errailbakarra) edo bi errailez osatuta dago nahiz eta hiru errailekin osatuak estrukturak diren.

Beti izan duen funtzio gidaz aparte, burdinbideak izan dezake beste zereginak; trakzioa ahalbidetzeko, elektrizitatea eramateko, eta abar.

Burdinbide arruntena paraleloak diren bi errailez osatuta dago. Errail hauek trabesekin daude lotuta egonkortasuna ematen zaion balastoaren gainean. Trenbidearen zabalera burdinbidearen ezaugarria da.
Errailbakarra eskegita Errailbakarra altxatua
Kremaileradun burdinbidea Hirukoerraila (*)

(*) Nahiz eta estruktura horretan hiru errailak izan tren hau ezagutzen da Lartigueko errailbakarrez.
]]> http://www.trenak.com/2009/06/13/burdinbide-ikus-hiztegia-trenbidea/feed/ 0